La alcaza poeto

dediĉe al Ronald Euler

cejan-voje vi
kiun vundas ogro-tusk'
fat-spite kantas
en lingvo kondamnita
al ĝismorta sangado                                                                                                                                                                                                                                                                        De elsässische Poéét

òm Kòrnblùmmewèèg,
trotz allem béése Schicksal,
sìngsch de, verwùnd
vòm Kìnnerfrèsserschdooszòhn,
ìn erer Schpròòch,
verurdèèlt ze verblùùde

© Benoît Philippe

Bergzaberner Buch-Nach-Lese

Meine letzte Lesung dank den lieben Freunden Brigitte und Étienne!

Ronald Euler aus Sarre-Union setzte im Haus der Familie einen atemberaubenden Schlusspunkt an das Ende der diesjährigen BuchLese. Die schlicht als Mundartlesung angekündigte Veranstaltung entwickelte sich zu einem unerwarteten Ein-Mann-Schauspiel.

Euler stellte sich bescheiden als Mensch vor. Seiner Muttersprache, dem lothringischen Rheinfränkisch, entspringen die Worte, mit denen er sein Leben, seine Gedanken und Beobachtungen beschreibt: Alltagsrassismus, Umweltprobleme und Glücksmomente. Und die haben nichts mit biederer Folklore zu tun. Ausdrucksstark war seine Darbietung, wenn er frei rezitierend, mit eindringlicher Mimik und Gestik vor dem gebannten Publikum stand, um zum Beispiel vom Blechschmied zu berichten, der mit jedem Hammerschlag seine Kriegserinnerungen übertönen will.

Die Zuhörer verstanden Eulers Poesie, ohne jedes Wort zu verstehen. Dabei dürften nur die wenigsten des „Francique“ mächtig gewesen sein, auch wenn die „Pälzer“ einen deutlichen Vorteil gegenüber den Zugezogenen hatten. Es wurde gelacht aber auch betroffen geschwiegen. Dem begeisterten Schlussapplaus folgten noch lebhafte Gespräche mit dem Autoren und den Besuchern untereinander. Nach so einem Abend kann man schon auf die nächste BuchLese gespannt sein! 

© SD, 27. Oktober 2023.

Comme Mick Jagger et Gilbert

Perdre mon temps à pianoter sur le clavier de cet appareil censé me relier au monde, alors que la lumière du soleil d’octobre drape le jardin d’un voile de miel onctueux. Qu’est-ce qui me retient de sortir et courir ? Peut-être le fait que je sente que je doive mettre sur le papier, enfin taper les lettres pour qu’elles s’affichent sur l’écran, cette vie qui file, me malmène par moments, que j’ai l’impression de subir, incapable d’en changer le cours ou d’atténuer un tant soit peu ses humeurs. En attendant que l'inspiration vienne, je vais faire mon petit footing dominical. Le souffle vient à me manquer dès le début de la petite montée, puis sur le plat, je reprends les rênes et respire posément, profondément, inspiration longue suivie de trois expirations courtes et je me sens de mieux en mieux, léger et maître de mon destin.

Ces derniers temps, ce besoin de sortir, de bouger devient de plus en plus impérieux, est-ce dû au fait que j’avance en âge, de plus en plus vers celui que l’on appelle un brin ironique le troisième... À voir Mick Jagger s’agiter comme un jeunet sur scène, presque octogénaire, je me dis cependant que tout n’est pas perdu, mais tout le monde n’est pas Mick Jagger, bon dieu comment fait-il ? En courant, l’idée me vient que je veux mourir ainsi, courir et tomber d’une défaillance du cœur, peut-être que Mick aussi continue pour mourir sur scène, ne pouvant l’imaginer dans une chaise-roulante ou un lit d’hôpital. Donc soyons rock’n roll, courons, aussi longtemps et loin que nos membres nous portent, jusqu’à ce que nos âmes s’élèvent, libres…

Mes pensées vont aussi à Gilbert qui, octogénaire, faisait encore son tour quotidien dans le quartier jusqu’à ce qu’un AVC le cloua sur une chaise. Il m’avait confié qu’il courrait aussi longtemps que possible et qu’il ne savait pas ce qu’il ferait quand il ne le pourrait plus. Sent-il un picotement, un tremblement, un frisson dans ses jambes qui le retiennent désormais chez lui ? J’hésite à passer devant sa fenêtre, où l’on devine parfois sa silhouette immobile, mais peut-être que cela le fera sourire.                                                                                                                                                                                                                                                Jumpin' Mick

im Krizfiir von d Blitze
dànzt r üss em Héllefiir
un springt uff d Bühn
àss d Funke spritze

un brillt d Blues üss em Blut
d Luscht üss em Büsch
d Wut üss dr Bruscht
un s spiere àlt un jung s Fiir

wu brennt im Léib vom Jack
wu rum do hüpst un umfàllt
awwer dàs kànn nitt sin
immer widder blitzt r uff d Fieß

er isch d Jumpin‘ Jack Flash!

Gedicht noh m Lied „Jumpin‘ Jack Flash“ von d Rolling Stones. S isch zwei Johr noh minnere Geburt àm Dà von minnem Geburtsda erüsskumm. Obwohl d Mick noch nitt so làng àm Herz operiert worr isch, singt un springt r schun länger uff dr Bühn erum, àss isch do bin...

© Ronald Euler 2022                                                                                         

Jumpin' Mick
in the cross-fire of the lightnings / he dances out of the hellfire / and jumps on stage / so that sparks fly // and cries the blues out of his blood / the lust out of his belly / the rage out of his chest / and old and young feel the fire // which burns in Jacks body / who jumps around and fàlls down / but that can’t be / time and again he gets back on his feet // he is Jumpin’ Jack Flash 

I can't breathe

àn de George Floyd un àll die Ànnere... 

sin Knie uff mim Hàls
gesitt r denn nitt
dàss ich verstick

ich kànn nitt schnüfe

wàs hàn ich gemàcht
versteht r denn nitt
odder will r s nitt

ich kànn nitt schnüfe

hàn àls Schiss geböjt
kën bésseri Wàhl gehàt
isch längscht àbbezàhlt

ich kànn nitt schnüfe
Màmme Màmme
hàn iwweràllich Weh
sie bringe mich um

ich kànn nitt …


d George Floyd sàt s 16 Mol
un ruft zweimol sinni Màmme
in denne 8 Minütte 46 Sekunde…
bis r uffheert ze schnüfe
kurz vur 21.30 Ühr àm 25. Mai 2020


© Ronald Euler 2020

I can't breathe                                                                                                                                for George Floyd an all the others...                                                                                                   with his knee on my neck / does he really not see / me suffocating // I can't breathe // where is my fault / does he really not understand / or does he not want to // I can't breathe // I did shit sometimes / didn't have a better option / I paid for that a long time ago // I can't breathe // mom mom / I hurt everywhere / they're killing me // I can't...
this is what George Floyd says 16 times / and calls his mom twice / for 8 minutes and 46 seconds... / until he stops breathing / just before 9:30 p.m. / on May 25, 2020 

I can't breathe                                                                                                                                al George Floyd kaj ĉiuj aliaj...                                                                                                         kun sia genuo sur mia kol' / ĉu li vere ne vidas / min sufokiĝi // mi ne povas spiri // kie mia kulp' / ĉu li vere ne komprenas / aŭ ĉu li ne volas // mi ne povas spiri // mi fojfoje faris merdon / ne havis pli bonan eblon / por tio delonge jam pagis // mi ne povas spiri // panjo panjo /  ĉie doloras min / min oni mortigas // mi ne povas... 
tion George Floyd diras 16-foje / kaj dufoje vokas sian panjon / dum 8 minutoj kaj 46 sekundoj... / ĝis li ĉesas spiri / tuj antaŭ la 21-a kaj duono / la 25-an de majo 2020 
 
Traduction en espéranto de Benoît Philippe. 

D Bu uff dr Brick

In Erinnerung àn minner liewe Dichter-Frind d Lucien Schmitthäusler. 

 

Witt von Prisse

unn Kompromisse,

von de Weldliteratur,

von Mundartgoldschnawwelschnisse,

schriewe ich in Platt blos nur.

In: Ze gudderletscht, Das Wutze Buch.

D Lucien isch gàng. Ër isch wohl bi de Engle un verzehlt ne Witze odder Gedichte. Wenn s ihm àh sitter e Rànd nitt gutt gàng isch, sinn sinne diefbloe Awwe die vom Kind uff dr Saaresminger-Brick geblie, nitt witt von dr Miehl, wu r uffgewàchst isch.

Jede Summer hàn ich mr vurgenumm gehàt, mit em Vélo zu ihm ze fahre, so làng àss r noch lebbt. Denne Summer, wànn ich vur sim Gràbb stehn werr, bin ich sicher, dàss jémmànd do Owwe grinse un d Himmel bloer schinne wërd.

D Lucien isch e Wurzel- un Weltmensch gewenn, r hàt sich iwweràll dehemm gefiehlt, wu s Herz Vurràng hàt. Ër hàt d Alphonse Daudet (La chèvre de Monsieur Seguin), d Pablo Neruda un d armenisch Dichter Daniel Varoujan (Hatsin' Yerke / Le chant du pain / 'S Lied vum Brod) wunnerscheen in sin Plàtt iwwersétzt.

'S blost de Wind…

'S gànze endlose Lànd schwimmt in Smàràgdegrien:

owen uff’me Hàlm schäukelt unn singt d’r Dompfaff

um' ne rumm, ruejlos,

rolle d’Welle,

unn blost de Wind…

In: D’ Welle vum Wäs, 'S Lied vum Brod.

D Lucien isch e Lëwesmensch gewenn, wu genoss hàt, wàs s Lëwe ihm gebrung hàt, ob gutt odder schlecht, wu d Litt genumm hàt, wie se gewenn sinn. Mit em Lucien hàt mr sich ënfàch wohl un dehemm gefiehlt.

Sin Lëwe làng isch d Lucien e Saarmensch geblie, d Saar, wu r von klin uff frindlich rüschle geheert hàt, àn dër r sinne létschte Johre verbrung, sinner Plàtz fur ze Schnüfe gefung hàt.

Ich stehn als Kind uff diner Brick,

siehn im Wasser der widde Himmel

wu blinkt in Ewichkäät zerick,

mol unner Blitz mol unner Dimmel

unn saan: Bisch klein unn bisch aa gros.


Bisch es Parfüm… von erer Seeros.

In: E Seeros, Die Saar/La Sarre.

Im Lucien sinni Lothringer Stimm un sinner bloe Blick werre mr fëhle. Sinner scharf Witz un sinni empfindsàm Seel fingt mr awwer in sinne Werke widder: Fabeln von de Mudder Essig, Das Wutze Buch, Porträts odder Bruschtbiller me'm Herz, …                                                                                                                                                                                                       D létschte Witz

Àm Kanàl entlàng mit em Vélo
Fischréjjer Gäns un Ente
In ere Màtt e Storrich wu tàppt
S lëwelt sich gutt àn dr Saar
Wie hätt r diss so gër gesihn

Im Esminger Wirtshüss
Wott fröwwe nohm Lucien
Loss es awwer sin
Wer kennt ne noch
Odder hàt ne gelës

Trink min Zwickel
Trääm mit em Frind
Wie wenn r sitze dätt àm Disch
Such sinni létscht Station
Uff em Kirichhoft un fing se nitt

Ër isch gar nitt do
Làcht àm Eng sich rot
Ër hàt mr ënner gespillt
Dër Witzbold un schlöjje Fuchs
S blitzt min Herz so froh

PS: D Lucien röjt sich natierlich in Blies-Ébersing üss, diss erfahr ich Träämer érscht e bissel später.  

© Ronald Euler, Paraple 2020.

schwarzes schof

warm
so warm
zü warm isch s
mitte in d hërd

s koscht ihm mieh
awwer s steht uff
un geht rüss
wenn s àh kàlt isch drüsse
àm ànfàng

awwer dànn 
wie fiehlt s sich licht un fréi
uff ëmol

© Ronald Euler, Revue Alsacienne de Littérature 2014.

schwarzes schaf 

warm / so warm / zu warm ist es / mitten in der herde // es kostet ihm mühe / aber es steht auf / und geht raus / wenn es auch kalt ist draußen / am anfang // aber dann / wie fühlt es sich leicht und frei / auf einmal 

mouton noir
il fait chaud / si chaud / trop chaud / au milieu du troupeau // cela lui coûte un effort / mais il se lève / et sort / même s'il fait froid dehors / au début // mais après / comme il se sent léger et libre / d'un coup  

calma

nohm spaziergàng
uff em wëj hemm
durrich de wàld
e üsserordentlichi ruh im auto
zü vill bilder im kopp

dr natür ihr isskunscht
jedi wàsserlàch e ànneres bild 
de wissgefrorene màtte im goldene licht
de kinn mit schilfrohrstànge wu schlimmere
friddesrittere

s hohle dohle von de wäckle uff em kanàl
noch àls echo im ohr zum zarte klore klavier vom omar

calma

de welt hébbt ihr schnüfe ààn

kurz

© Ronald Euler, E Plàtz zum Schnüfe, Salde 2017. 

calma, Omar Sosa 

Piano: Florian Lorin-Pirman.

calma                                                                                                                                  après la promenade / sur le chemin du retour / à travers la forêt / un calme extraordinaire dans la voiture / trop d'images dans la tête // l'art glacé de la nature / chaque flaque une autre composition / les prairies blanches gelées dans la lumière dorée / les enfants qui glissent brandissant des tiges de roseau / chevaliers de la paix // le son creux et sourd des cailloux ricochant sur le canal / résonne encore dans l'oreille et fait écho aux douces et claires notes du piano d'omar // calma // le monde retient son souffle // un court instant

calma                                                                                                                                   goude bale / en ur zistreiñ d'ar gêr / a-dreuz ar c'hoad / sioulder dibar er c'harr / re a skeudennoù er penn // skorn arzel an natur / pep poullenn un aoz diforc'h / revet a wenn ar pradeier er gouloù aour / ar vugale gant korzennoù raoskl o riklàñ / marc'heion ar peoc'h // trouz boud ha goullo ar mein war ar ganol / er skouarn o tasseniñ c'hoazh da biano sklintinflour omar // calma // emañ ar bed o terc'hel war e anl // evit ur prdeig hepken

Traduction en breton de Pierrette Kermoal, aber 2013. 

schlofe

schlofe
schàffe
schüwwle

dànn

in de télé glotze
s hirn sich uffwëëche losse
de gedànke glàtt gebéjjelt krejje
numme nitt denke

denn

denke màcht mied
denke bringt nix in
denke isch nitt korrekt
denke kànn ëm schàde
denke dun die von owwe

denn

die wisse wu s làng geht
die wisse wàs gutt isch fur dich
die wisse dàss s ne schàd

dàss dü denksch

 © Ronald Euler, Zwische schwarz un wiss, Salde 2009.
  

Musique: Christian Lorin.

schlafen                                                                                                                              schlafen / schaffen / schaufeln // dann // in den fernseher glotzen / das hirn sich aufweichen lassen / die gedanken glatt gebügelt kriegen / nur nicht denken // denn // denken macht müde / denken bringt nichts ein / denken ist nicht korrekt / denken kann einem schaden / denken tun die von oben // denn // die wissen wo es lang geht / die wissen was gut ist für dich / die wissen dass es ihnen schadet // das du denkst 

pioncer                                                                                                                                pioncer / bosser / bouffer // puis // fixer avec de grands yeux la télé / se laisser ramollir la cervelle / se faire repasser les pensées au fer / tout sauf penser // car // penser fatigue / penser ne rapporte rien / penser n'est pas correct / penser peut nuire / penser c'est pour ceux d'en-haut // car // eux savent vers où aller / eux savent ce qui est bon pour toi / eux savent que cela leur nuit // que tu penses

 

Avec Anita Pirman et Christian Lorin à l'Orgelstubb le 5.11.2011. 

coragem irmon

barfußig wàtschelt de Cesaria
sima cstuma
iwwer de Bühn
un singt 
s Lëwe
s Liewe
s Lide
s Sterwe
s Lëwe
un nix isch meh wie vurhër
un nix isch meh schwër
fàss Mut
Bruder
àlles isch jetzt gutt
ingewickelt
in de wëëche Wértere
von dr gro
ß Dàm
von Cabo Verde

© Ronald Euler, Zwische schwarz un wiss, Salde 2009.

Version audio: Muriel Batbie Castell, Par tous les chemins, Tròba Vox 2020.

coragem irmon
barfu
ßig watschelt die Cesaria / sima cstuma / über die Bühne / und singt / das Leben / die Liebe / das Leiden / das Sterben / das Leben / und nichts ist mehr wie vorher / und nichts ist mehr schwer / fass Mut / Bruder / alles ist jetzt gut / eingewickelt / in die weichen Worte / der großen Dame / von Cabo Verde

coragem irmon
Cesaria se dandine pieds nus / sima cstuma / sur la scène / et chante / la vie / l'amour / la douleur / la mort / la vie / et plus rien n'est comme avant / et plus rien n'est dur / prends courage / frère / tout va bien maintenant / emmitouflé / dans les douces paroles / de la grande dame / du Cap Vert

Gold

Au Mont-Dore Victor danse plus fort que la Mort

Schäddel uff
Un Tümor weg

D Vöwel dànzt d Krànkeschwéschter schwàch
Un dànzt sich üss em Spitàl fréi

Dànn schnüft un huuscht d asthmàtisch Hund sich d Stëj enuff
Geschleckt gewichst gewienert dànzt d Hàs d Stëj enà

D Dàndy dänzelt iwwer d Stroß
Un blitzt uff de Dànzbodde
Vom Kasino uff em goldene Berrisch  
Wu mr spillt gewinnt verliert

Dort dànzt d Gockel d àlte Glücke in d Bodde
Dort dànzt r d junge Bibble rum un num

Bis ins Loch nin dànzt sich d Victor 
Denn d Victor verdànzt sin Lëwe

© Ronald Euler, Zwische schwarz un wiss, Salde 2009.

Or                                                                                                                                        Crâne ouvert / Et tumeur coupée // L'oiseau danse avec l'infirmière à lui en donner le tournis / Et s'échappe dansant de l'hôpital // Puis le chien asthmatique monte l'escalier en respirant fort et en toussant / Léché ciré et astiqué le lapin descend l'escalier en dansant // Le dandy traverse la rue dansant à petits pas / Et saute sur la piste / Du casino sur la montagne dorée / Où l'on joue gagne perd // Là le coq danse avec les vieilles poules jusqu'à les faire entrer dans le sol / Là il fait tournoyer les jeunes poulettes // Jusque dans le trou Victor danse / Car Victor danse sa vie jusqu'au bout 

Aour                                                                                                                                             Er Mont-Dore e koroll kreñvoc'h eget ar marv                                                                        Klopenn digor / ha tumor skejet // E koroll al labous gant ar glañvdiourez betek he mezevelliñ / Hag e tiflip diouzh an ospital en ur gorolliñ // Hag ar c'hi berranal a sav gant an diri en ur drec'hwezhañ ha pasaat / Lipet koaret ha lufret mat e tiskenn ar c'honikl en ur gorolliñ // An dandy a dreuz ar straed en ur gorolliñ a gammedoù bihan / Hag a lamm war leurenn / Ar c'hazino war ar menez alaouret / Ma c'hoarier koll-gounit // Ar c'hilhog a goroll gant ar yer kozh betek o sankañ el leur / Ha setu ma laka da dreiñ ar polezi yaouank // Betek en toull e koroll Victor / Rak Victor a goroll e vuhez betek penn

Traduction en breton de Pierrette Kermoal, aber 2010. 

Schwàrzi Sengessle flàckere ém Wénd

"Les Orties noires flambent dans le vent" de Claude Vigée, une épopée alsacienne de plus de 700 vers retraçant les destins alsacien et juif dans le feu des nationalismes et idéologies mortifères du 20ème siècle... Un texte qui m'a profondément marqué et qui résonne encore en moi 25 ans après l'avoir récité ce 3 juin 2000 au temple réformé de Sarre-Union.

"Mànischmool glaawi, s'hängt mr noch ebbs ém ohr
vun denne gemurmelde werder
wu längscht vergesseni schtémme frihr
gànz lisli henn gsààt..."

"Parfois je crois surprendre un écho dans l'oreille
de ces mots murmurés,
que des voix de jadis, depuis longtemps perdues,
disaient presque en silence..." 

Claude Vigée, Les Orties noires, Flammarion 1984.

26.4.1986

Le livre de Svetlana Alexievitch "La Supplication - Tchernobyl, chroniques du monde après l'apocalypse", recueil de témoignages de proches des victimes et des sacrifiés de la catastrophe, m'a à tout jamais vacciné contre l'"aberration nucléaire" (Albert Jacquard).

nix isch passiert
wenn schunn
isch s nitt so schlimm
de stress màcht krànk
sawe se
un lije s blo vom himmel

de kàhle kinnerkepp
fröwe unsri stumm seel
wàs los isch
un schlicke s wittersch enà
un schnüfe s dà un nàcht in

s gitt kën enüss

làngsàm un sicher
nawt s ne de knoche àb
sückelt s ne de sàft eweg

frieh odder spot
schlàt s ne de zukunft zegrund

unsre krebbs
un krippel
kinn

awwer diss isch ne gràd schissegàl
de atomhinn

s
isch
jo
bloß
e
beeser
trààm 

© Ronald Euler, Zwische schwarz un wiss, Salde 2009.

26.4. 1986
nichts ist passiert / wenn schon / ist es nicht so schlimm / der stress macht krank / sagen sie / und lügen das blaue vom himmel // die kahlen kinderköpfe / fragen unsere stumme seele / was los ist / und schlucken es weiter hinab / und atmen es tag und nacht ein // es gibt kein hinaus // langsam und sicher / nagt es ihnen die knochen ab / säugt es ihnen den saft weg // früh oder spät / schlägt es ihnen die zukunft zugrunde // unseren krebs / und krüppel / kindern // aber das ist ihnen gerade scheißegal / den atomhunden // es / ist / ja / bloß / ein / böser / traum
 

26.4.1986                                                                                                                               rien ne s'est passé / et même si / ce n'est pas tellement grave / le stress rend malade / disent-ils / et mentent le bleu du ciel // les têtes chauves des enfants / demandent à notre âme muette / ce qui se passe / et continuent de l'avaler / et de le respirer jour et nuit // il n'y a pas d'issue // lentement et sûrement / cela leur ronge les os / leur suce la sève // tôt ou tard / cela leur fout l'avenir en l'air // à nos enfants / cancéreux / et difformes // mais ça leur est foutrement égal // aux chiens de l'atome // c'est / tout / juste / un / mauvais / rêve

Liewer Antoine

Cher Antoine,
Je veux t’écrire en judéo-espagnol
Avant qu’il ne reste plus rien
Du parler de mes parents.
Tu ne sais pas, Antoine,
Ce que c’est que la mort d’une langue.
C’est comme rester tout seul dans le silence
Chacun des jours que Dieu nous donne,
(C’est) comme être mélancolique
Sans savoir pourquoi.


Marcel Cohen, Letras a un pintor, Madrid 1985.

Lettre extraite de : L’Aventure des langues en Occident d’Henriette Walter, Robert Laffont 1994.

Dans ma langue alsacienne qui se meurt, cela donne :

Liewer Antoine,
Ich will dr schriewe in Elsässisch
Vur àss nix meh iwrich blit
Von minner Eltersproch
Dü weesch nitt, Antoine,
wàs s beditt, wenn e Sproch sterbt
s isch wie älën in de still Stubb hucke
jede Dà wu uns d Herrgott schenkt
S isch wie melàncholisch sin
Un nitt wisse warum.

mit uffene Awwe

ne schittle
àss er uffwàcht

e Blick ihm schenke
àss er uffschnüft

e Hànd ihm lànge
àss ’s Herz uffbliehjt

àss er Mensch villicht werd
de Unmensch weglosst
de Iwwermensch vertriebt
un endlich
de Hànd sim Mitmensch gitt

e Mensch sin

ënfàch numme
uffrecht Mensch ze sin

mit uffene Awwe
s Menschsin träme

träme

© Ronald Euler, Versesplittere, Lëwessplittere, Salde 2006.

mit offenen Augen                                                                                                                  ihn schütteln / damit er aufwacht // einen Blick ihm schenken / damit er aufatmet // eine Hand ihm reichen / damit das Herz aufblüht // damit er Mensch vielleicht wird / den Unmensch’ weglässt / den Übermensch’ vertreibt / und endlich / seinem Mitmensch’ die Hand gibt // ein Mensch sein // einfach nur / aufrecht Mensch zu sein // mit offenen Augen / das Menschsein träumen // träumen

les yeux ouverts                                                                                                                      le secouer / pour qu’il se réveille // lui offrir un regard / pour qu’il respire // lui tendre une main / pour que son cœur éclose // qu’il devienne humain peut-être / qu’il laisse de côté l’inhumain / qu’il chasse le surhomme / et enfin / donne la main à son prochain // être un homme // être simplement / un homme debout et droit // les yeux ouverts / rêver l’être humain // rêver

kun apertaj okuloj                                                                                                                    lin skui / ke li vekiĝu // per rigardo lin regali / ke li ekspiru // manon al li prezenti / ke la koro ekfloru // ke li eble homiĝu / la malhomon demetu / la superhomon elpelu / kaj finfine / al sia kunhomo la manon donu // por homi // simple nur / sincere homi // kun apertaj okuloj / homecon revi // revi

Traduction en espéranto et version audio de Benoît Philippe.

Dr Gockelfritz

L'Alsace fut marquée au fer rouge par les guerres et les changements de nationalité. Incorporé "malgré-lui" à 17 ans dans l'armée allemande, mon père connut le front russe. Il en revint et en fit encore des cauchemars 50 ans après...

Blechschmitt isch dr Bàbbe gewenn von Beruf
Un Spengler un àh Dàchdecker àb un zu
Schisshüssflicker un Kànemàcher dezu
Un Gockelhàhnhawwer sitter àss er ruht

In dr Hànd de Hàmmer, Schlàppe àn de Fieß
In dr Werkstàtt isch dr Fritz im Paradies

Un er kloppt s Blech un formt s, àss es màcht un knàllt
Un er haut s Blech un schlàt s, àss es schellt un schàllt
Un er schniedt s Blech un zijjt s, àss es krischt un brillt
Un es hilt s Blech un singt, noh sim Wunsch un Will'

Dànn wërd dr Hàhn in àll' Himmelsrichtung' gejäjt
Dàss er de Litt de Ohre voll johlt un krähjt

Un er kloppt sich s Soldàtelëd üss dr Seel
Dàss er de Schrej vom gefàllene Frind nitt heert
Un er kloppt sich de Schmerz üss'em Kerper un s Weh
Dàss es de Kanonedonner iwwerteent

Wie làng kloppt er noch, àss mr s im Himmel heert?

© Ronald Euler, Versesplittere, Lëwessplittere, Salde 2006.  
 
                                                                                                                                     
Dr Gockelfritz
Blechschmied ist der Vater gewesen von Beruf / Und Spengler und auch Dachdecker ab und zu / Scheißhausflicker und Kandelmacher dazu / Und Gockelhahnhauer seit er ruht // In der Hand der Hammer, Schlappen an den Füß' / In der Werkstatt ist der Fritz im Paradies // Und er klopft das Blech und formt es, dass es macht und knallt / Und er haut das Blech und schlägt es, dass es schellt und schallt / Und er schneidet das Blech und zieht es, dass es kreischt und brüllt / Und es heult das Blech und singt, nach seinem Wunsch und Will' // Dann wird der Hahn in alle Himmelsrichtungen gejagt / Dass er den Leuten die Ohren voll johlt und kräht // Und er klopft sich das Soldatenleid aus der Seele / Dass er den Schrei vom gefallenen Freund nicht hört / Und er klopft sich den Schmerz aus dem Körper und das Weh / Dass es den Kanonendonner übertönt // Wie lange klopft er noch, dass man's im Himmel hört?
 
Le Fritz-aux-coqs
Mon père était ferblantier de métier / Et plombier et aussi couvreur de temps à autre / Réparateur de chiottes et fabricant de gouttières en plus / Et faiseur de coqs depuis qu’il est au repos // Le marteau dans la main, pantoufles aux pieds / Dans l’atelier Fritz est au paradis // Et il cogne la tôle et la forme, et elle tonne et détonne / Et il frappe la tôle et la tape, et elle sonne et résonne / Et il coupe la tôle et la tire, et elle crie et hurle / Et elle pleure la tôle et chante, comme il le désire et l’ordonne // Puis le coq est envoyé dans toutes les directions du ciel / Pour qu’il braille et leur chante plein les oreilles // Et il se cogne la souffrance du soldat hors de l’âme / Pour ne pas entendre le cri de son ami tombé / Et il se cogne le mal hors du corps et la douleur / Pour couvrir le tonnerre des canons // Combien de temps va-t-il cogner encore, pour qu’on l’entende au ciel? 
 
Koko-Fric’    
Ladisto estis paĉjo laŭmetie / kaj tubist’ kaj tegmentist’ iafoje / fekej-flikist’ kaj defluilist’ plie / ventkokist‘ ekde l‘ ripoz‘ perpensie // Kun martel‘ mane kaj babuŝ‘ piede / en metiej‘ Fric‘ estas paradize // kaj li batas ladon kaj ĝin formas, ke ĝi bruas kaj krakas / kaj li frapas ladon kaj ĝin draŝas, ke ĝi sonas kaj klakas / kaj li tranĉas ladon kaj ĝin tiras, ke ĝi ŝrikas kaj blekas / kaj la lado jen ploras jen kantas, laŭ liaj dezir’ kaj vol’ // Poste la koko estas pelata en ĉiuj direktoj / por surdige kriĉi kaj kokeriki al homoj // kaj li batas soldatsuferon el la animo / por ne aŭdi la krion de l’ falinta amiko / kaj li batas doloron el la korp’ kaj turmenton / por kovri la kanontondradon // Kiom longe li plu batos, por ke oni aŭdu lin en la ĉielo?  

Traduction en espéranto de Benoît Philippe. 

Petite Cabosse

uff ere klën Insel üss em Sànd geschlüff uff em lànge Wëj bis ins Meer von d Àtzelràmme un d Milàne nitt gefress worr uff döisich d Ënzicht ...