Petite Cabosse

uff ere klën Insel
üss em Sànd geschlüff
uff em lànge Wëj bis ins Meer
von d Àtzelràmme un d Milàne
nitt gefress worr
uff döisich d Ënzicht
 
siewe Johr erumgeschwumm
im indische Ozeàn
un dànn e Insel gefung
 
uff dr Réunion zwische Buckelwàl un Haifisch
Plastik un Fuschhàke
drittzehn Johr gelebbt
 
denoh d witte Wëj zerick
uff d Insel wu àlles àngefàng hàt
uhne Gps
fur sich ze paare
villicht
 
s Lëwe
e hin un hër
zwische Kàmpf un Glick 

Petite Cabosse isch d Nàme, wu Meeresforscher e griener Schildkrott ginn hàn.

© Ronald Euler 2020

Petite Cabosse                                                                                                                          auf einer kleinen Insel / aus dem Sand geschlüpft / auf dem langen Weg bis ins Meer / von den Schildraben und den Milanen / nicht gefressen worden / auf tausend die Einzige // sieben Jahre herumgeschwommen / im Indischen Ozean / und dann eine Insel gefunden // auf der Réunion zwischen Buckelwalen und Haifischen / Plastik und Fischhaken / dreizehn Jahre gelebt // danach der weite Weg zurück / auf die Insel wo alles angefangen hat / ohne Gps / um sich zu paaren / vielleicht // das Leben / ein hin und her / zwischen Kampf und Glück   Petite Cabosse ist der Name, den Meeresforscher einer grünen Schilkröte gegeben haben

D dréi Àffe

D ëënt spillt d Starke
D ànner trumpet un kloppt Sprich
D létscht grinst un waart

© Ronald Euler 2026                                                                                                 

Die drei Affen                                                                                                                              Der eine spielt den Starken / Der andere trumpetet und klopft Sprüche / Der letzte grinst und wartet

The three monkeys
One acts tough / Another trumpets and shows off / The last one sneers and waits 

Juste avant l'An nouveau

In dr Owedsunn
E bludischer Wildsöjbelz
Morje isch Néijohr

Ce dernier jour de l’année, je vais faire une petite randonnée qui me mène d’abord en forêt. Au début du sentier, mon regard est happé par une masse informe grise qui, de plus près, se révèle être une peau de sanglier retournée et ponctuée de sang de laquelle deux grandes narines semblent me scruter. Je passe mon chemin, essayant de chasser vainement la vision dans le soleil éblouissant. Certains animaux ne connaissent pas de paix en ces jours festifs, tout comme certains humains dans d’autres contrées. Que sera l’année à venir, si elle se termine ainsi ?

Puis je traverse la route, passe devant la ferme et monte sur la colline. De là-haut, la petite ville gît dans sa cuvette. L’humain paraît si petit, lui qui se croit si important et dont la capacité de nuisance est parfois fort développée, si insignifiant dans l’immensité du paysage qui s’étend à perte de vue. Malgré la bise hivernale et le ciel qui se couvre au nord-est vers la Lorraine et l’Allemagne, chaque rayon de l’astre de vie semble être une caresse et une promesse d’avenir. L’année à venir sera-t-elle sombre ou lumineuse, ou les deux, comme la vie l’est souvent ?

© Ronald Euler 2026

Dans le soleil du soir / Une peau de sanglier en sang / Demain c'est l'An Nouveau

D Krenung von dr Schepfung

Sie sürre in d S.Ü.Vs durrich
Sie stirme de Süperhypermärke
Sie stiere uff d Bildschirmere

D Meeresschildkrot verstickt in d Plastiktüt
D Wissbär versüfft s Nilpërd vertruckt
D Auerhàhn krähjt sin letschtes Lied

© Ronald Euler 2025 

Le couronnement de la création
Ils passent à toute allure dans leurs SUV / Ils prennent d’assaut les superhypermarchés / Ils regardent fixement leurs écrans // La tortue de mer étouffe dans le sachet plastique / L’ours blanc se noie l’hippopotame meurt de soif / Le coq de bruyère chante son ultime chant

La krono de la kreitaro
Ili forsiblas S.U.V.e* / Ili sturmas hipersuperbazarojn / Ili gapas ekranen // Kelonio sufokiĝas en plastosako / Blanka urso dronas Hipopotamo soifmortas / Uragalo grakas sian lastan kanton
*prononcu: suve (S.U.V estas angla akronimo de “Sport Utility Vehicle”)
 

Traduction en espéranto de Benoît Philippe. 

Ronald Euler - engagierter, zeitkritischer Dichter der Gegenwart

Der Dichter und zweisprachige Grundschullehrer Ronald Euler ist 1966 in Sarre-Union - Buckenum (67) geboren. Er schreibt in Rheinfränkisch, bzw. Lothringer-Platt. Ich kenne und schätze ihn seit langen Jahren. Ausgangspunkt war die Einweihung des Dichterwegs in Munster (2008), wo folgendes Gedicht, das sein Schaffen gut charakterisiert, zu lesen ist: 

mìt uffene Awwe 

ne schìttle
àss er uffwàcht

e Blìck ìhm schenke
àss er uffschnüft

e Hànd ìhm lànge
àss’s Herz uffblìehjt

àss er Mensch villicht wärd
de Unmensch weglosst
de Iwwermensch vertribt

un endlich
de Hànd sim Mìtmensch gìtt

e Mensch sìn
ënfàch numme
uffrecht Mensch ze sìn

mìt uffene Awwe
s Menschsìn träme

träme


Im Nachwort zu E Plàtz zum Schnüfe SALDE, 2017, schreibt der Saarländer Dirk Walter, Leiter der Vereinszeitschrift „Die Neueste Melusine“: „Und was macht Eulers Texte so lesenswert? Es ist für mich die Mischung aus Ton und Thema. Aus diesen Versen und der Prosa spricht eine große Liebe: zur Sprache und der Landschaft seiner Region, zur Natur, zur Familie, zur Kindheit, kurz: zu seiner Heimat. (…) Nur wenn der Ausdruck unverbraucht und echt wirkt, also das Gegenteil von Klischee und Kitsch, taugt ein Text etwas. Diesen Eindruck habe ich, wenn ich Eulers Worte lese. Und es ist gerade der Dialekt, der dieser Poesie Echtheit verleiht.“
Ich schließe mich diesen Worten an und weiß, wie schwer es ist, in einer immer noch am Hochdeutschen orientierten Literaturwissenschaft, sich einen „Plàtz zum Schnüfe“ zu ergattern. Die verächtliche Haltung gegenüber der Mundartdichtung zieht in Deutschland nach wie vor ihre Kreise. Doch im zentralistisch verwalteten Frankreich, das seit Jahrhunderten die eigenen, herablassend als „patois“ bezeichneten Regionalsprachen bekämpft und sie am liebsten von der Bildfläche verschwinden sehen würde, ist dies ein noch viel schwierigeres Unterfangen. Dabei gibt es im Grunde keine höheren und niederen Sprachen. Es gibt lediglich gute und schlechte Texte, und das in jeder Sprache! Was z.B. Euler hier über seine Sprache schreibt, zeugt von einer hohen Qualität:

Lëwessproch 

minni Sproch ìsch Wàsser

minni Sproch ìsch e Quell
wu de Seel dut Hoffnung schéppe

minni Sproch ìsch Luft

minni Sproch ìsch e Wìldbàch
wu nìtt sich losst bändische

minni Sproch ìsch Fréihett

minni Sproch ìsch e Fluss
wu nìtt ze Ruh kummt

minni Sproch ìsch Kìndhett

minni Sproch ìsch e Strom
wu kën Grenze kennt

minni Sproch ìsch Lìeb

minni Sproch ìsch e Meer
wo àllerhànd erüss kànn schlüffe

minni Sproch ìsch Lëwe


Wenn ich dieses Gedicht lese, höre ich in einem französisch klingenden Widerhall Claude Vigées Worte aus Le Parfum et la Cendre : „Avoir honte du langage primordial, c’est refuser la partie de nous-mêmes, qui nous a été transmis par les aïeux d’abord, et léguée ensuite par notre propre enfance » (…) 
Was mir an Eulers Schaffen ganz besonders erfreut, ist seine Fähigkeit, neue Wörter zu schöpfen, die zuweilen zärtlich-melodisch klingen, zuweilen eine ganz besondere Aussagekraft haben. Metaphern wie zuckerpuderwissi Wihnàcht, zìmmetsternbestìckter Hìmmel, Anisbredelmond sprechen auch unseren Gaumen an. Die kindliche Leichtigkeit des Seins könnte mit kìnderseelelicht nicht besser ausgedrückt sein: uff der issglàtt Ritschbàhn sürre se kìnderseelelicht.  
Dass Mundartliteratur auf ein kleineres Sprachgebiet begrenzt ist und Verständnisprobleme regionale Sprachbarrieren aufbauen, steht außer Frage. Doch diese Schwierigkeit überwinden die meisten Mundartdichter, indem sie selbst Übertragungen in Standardsprachen anbieten. So auch Ronald Euler, der überdies dem Leser das Lesen erleichtert mit Tonaufnahmen in Form von CDs, aufgelockert durch eine hochwertige musikalische Begleitmusik.  
Auf dem 2011 eingeweihten Dichterweg in Soultzmatt ist ein Zeugnis seines Engagements für die elsässische Sprache und eine saubere Umwelt zu lesen, wo Atomkraft keinen Platz hat:

Rot
 
dehëm   
ìm Gehre von dr Màmme
ìm Arm vom Bàbbe
ìm Blìck vom Schàtz

dehëm   
ìm Wort wu sìngt
ìm Wort wu rìngt
ìm Wort wu verstìckt

dehëm
ìm verstràhlte Lànd
ìm verhunzte Lànd
ìm Lànd wu s nìtt gìtt

dehëm
ìm Rüschle vom Wìnd
ìm Schàtte von dr Lìnd

ìm rote Sànd vom Vogeselànd

In dem kurzen und bissigen Text, e kurzer Prozess, beschreibt er den erschreckenden Prozess des sozialen Walzwerks, das auf Neugeborene wartet, um sie zu Hackfleisch zu machen - oder sollte man wieder “Kanonenfutter” sagen? Womöglich hat dieses Gedicht autobiographische Züge, womöglich denkt er auch mit Schaudern an seine Kinder, an seine jungen Schüler.

küm bìsch üss em Büsch geschlüfft
soglich àm Schlawwittel wersch gepàckt
ìn de Flëëschmaschin gestéckt
ze Dëëg verquétscht
wie e Këre rüssgespützt
mìt de Wàlz gewelschert
ìns Formeblech gebuttert
wie sich’s geheert gebàckt
denoh àn dinne Plàtz geflättert
fur de große Plän verfuttert


Trost findet der manchmal verzweifelte Dichter in der Liebe zu seiner Familie und wohl auch im christlichen Wort der Nächstenliebe, wie folgendes Gedicht zu bezeugen scheint:
 
Lìewespìschple

ìn de Nàchtstìll von Bethlehem
ìwwerm Stàll e Stern
ìm Licht vum Awweblìck
e Màmme e Bàbbe
de Glànz vum Glìck ìm Blìck
ìm e Strohbett e Kìnd
uff de Lipple e Pischple e lises


Sein ergreifendes Gedicht, e létschtes Mol, das E Plàtz zum Schnüfe abschließt, klingt wie ein Vermächtnis:

e letschtes Mol
 
de Wertere von de Kìndhett pìschple
de Wertere von de Kìndhett schmëëchle
de Wertere von de Kìndhett schlecke

e létschtes Mol
de Awwe ìwwer s Ländel losse strëëfe
de Awwe ìwwer de liewe Dode losse ruhe
de Awwe ìwwer s klëëne Kìnd groß uffmàche

noch e létschtes Mol
de Lìeb von de Kìndhett schnüfe
de Wärmt von de Hëëmet spire
de Duft von de Brunzblum schmàcke

Burzelbääm uff de goldgëële Màtte schlawe
bis s Lëwesràdd sich ìwwerschlàt
un àlles wìdder ànfàngt von vurne
noch emol


© Edgar Zeidler, Rheinblick 7.10.2025.

D Edgar Zeidler isch Linguischt un Dichter. Er isch Mitgrinder von dr Orthal-Schriebwis un s isch ihm ze vedànke, dàss s d Dichterwëje von Minschter, Blienschwiller, Soultzmatt, Bischwiller, un noch ànnere gitt.

Petite Cabosse

uff ere klën Insel üss em Sànd geschlüff uff em lànge Wëj bis ins Meer von d Àtzelràmme un d Milàne nitt gefress worr uff döisich d Ënzicht ...